Önce Steve Jobs’un bana göre neden önemli bir adam, daha doğrusu geçtiğimiz yılların önemli insanlarından birini olduğunu kendi anlayışım çerçevesinde anlatmaya çalışayım.

Özellikle, 20. Yüzyıl’ın ortalarından itibaren bilimin ve teknolojinin gelişiminin akıl almaz bir hız kazanması, her araştırma alanındaki bilgi birikiminin yeni çalışmalarla devasa boyutlara ulaşması, genel bir kanaatin yerleşmesine neden oldu.

Bu görüşe göre, yeni buluşlar, gelişmeler veya bilimde büyük sıçrama yaratacak keşifler tek bir kişi tarafından yapılamazdı artık. Tüm bilim dalları  bir insanın yalnız başına başedemeyeceği o kadar çok bilgi ve ayrıntıyla doluydu ki, eğer bir gelişme olacaksa, bu ancak çeşitli disiplinlerden uzmanların bir araya gelen  bir takımın altından kalkabileceği bir yük olabilirdi ancak.

Bir zamanlar Galileo‘nun, Newton‘un, ya da Einstein‘in yaptığı gibi tek kişi, yalnız başına bir konu üzerinde çalışarak yeni buluşlar yapamazdı, o alanı sonsuza kadar değiştiremezdi artık, bu mümkün değildi. Bir başarı ve ilerleme sağlanmak isteniyorsa, bu ancak yetkin kişilerden bir takımın ortak aklının ürünü olabilirdi, bilgi çağının gerektirdiği buydu.

Ama bu fikrin atladığı bir nokta vardı bence ve Steve Jobs da bu noktanın yaşayan en göz önünde ve en bilinir kanıtı olduğu için önem taşıyordu bence.

O da herhangi bir çalışmanın, gelişmenin, ilerlemenin veya adına ne derseniz deyin belirgin farklılıklar ve katma değer taşıyan bir “üretim” sürecinin tek bir insanın beynindeki ufacık bir fikirle başladığıdır.

Her büyük buluş, keşif ya da ürün, daha kimse böyle birşeyi hayal dahi etmezken, hatta olabileceğine imkan dahi vermezken, kafasında oluşan bu küçük fikri besleyip büyüten, onu ta bu fikir gerçekliğe bürününe dek koruyan, kollayan, çocuğu gibi sahiplenen belki normalde tek başına güçsüz, ama sarsılmaz kararlılığı sayesinde durdurulamaz bir güce dönüşen tek bir insanın zihninin ürünüdür.

Ve hiçbir ilerlemeci aktivite, hangi alanda olursa olsun, tek bir itici gücün varlığı olmadan ne doğabilir, ne geliştirilebilir, ne de en sonunda somut bir şekle getirilebilir: Bu itici güç de herşeyi başlatan o “yaratıcı” zekadır.

Şimdi, muhtemelen aranızda yukarıdaki satırları Steve Jobs’ın ölümü nedeniyle yazmış olmamı abartılı bulanlar olacak.

Apple ürünlerinin eninde sonunda birer tüketici ürünü olduğunu, Jobs’un teknolojiye gerçek anlamda yaptığı katkıların o kadar da çığır açıcı ve önemli kabul edilemeyeceğini, bilimsel  açıdan yani bilgiişlem alanı çalışmaları açısından) onunkilere benzer, hatta daha da değerli çalışmalar yapan pek çok insanın da var olduğunu savunanlarınız olacak.

Medyanın pompaladığı, tek bir kişinin “tanrılaştırılması” sanrısına benim de düştüğümü düşünecek bazılarınız. Bazıları da Steve Jobs’un sanki Apple‘ın bütün ürünleri tek başına yaratmış gibi gösterildiğini, oysa ona bağlı çalışan, muhtemelen hepsi alanlarının en iyilerinden oluşan bir çalışanlar ordusunun onun için çalıştığını ileri sürecekler.

Eğer böyle düşünenleriniz varsa gerçekten, -tavsiyeye ihtiyacı yok kimsenin ama- pek de haddim olmadan şu kadarını söyleyebilirim size: Muhtemelen söylediklerinizde önemli derece haklılık payı vardır. Söyleyebileceğiniz noktaların bir kısmına benim de sonuna kadar katılacağımı rahatlıkla söyleyebilirim.

Ama benim asıl üzerinde durduğum nokta başka bir şey ve bu yüzden bu iddiaların tümü tamamen doğru olsa dahi, bu yazının temel savını etkileyemeyecekler.

Neden mi? 1997‘de kurumsal tarihin en büyük batıklarından biri haline gelmek üzere olan, hatta çoktan gelmiş Apple şirketinin, o yıl Steve Jobs‘un tekrar başa gelmesinden sadece dört yıl sonra ilk Ipod‘u piyasaya sürmesiyle başlayan ve tüm teknoloji pazarını kökten değiştiren günümüze kadar süren delice değişim süreci görmezden gelmek kimsenin harcı değildir zira, işte o yüzden.

Yazının başının dönecek olursak…

Binyıllarca süren insan medeniyetinin doğasının, sadece bir ya da bir kaç nesilde yaşanan dışsal etkilerle değişmediğinin, değişemeyeceğinin taş gibi bir kanıtını ortaya koyduğu için kutsuyorum Steve Jobs’u.

Değişmeyen bu nokta ise, başta söylediğim gibi, her gelişimin cesur, sürüden ayrılmaktan korkmayan, kendini inandığı yola adamış tek bir “yaratıcı” kafada başladığından başka bir değildir.

Nesillerdir değişmeyen bu gerçek, belki daha zorlukla seçilebilir, daha az görünür hale gelmiştir yaşadığımız karman çorman bu “modern” dünyada, ama her zamanki kadar, belki de daha güçlü olarak varlığını sürdürmektedir bence.

Benim için Steve Jobs, işte bu yüzden önemli bir adamdır, Apple ürünlerine hayran olduğum için ya da başka bir nedenden değil yani.

♠  ♣  ♥  ♦

Yazıyı tamamladım, meraklanmayın. Sadece muhtemelen % 90′ınızın çoktan haberdar olduğu, Steve Jobs’un Standford mezuniyet töreninin videosunu ve yazyıa dökülmüş halini de eklemek istedim en sona.

Bence, bir hayatı nasıl geçirmek gerektiği konusunda yabana atılmayacak bir felsefe içerdiği için…

Bizimkinden oldukça farklı bir kültür ve dünya anlayışını,  başarılarını yadsıyamayacağız bu adamdan dinleyebilememize ve okumamıza olanak sağlayacaği için bir de…

http://www.youtube.com/watch?v=UF8uR6Z6KLc

Konuşmanın metninin tam tekmil dökümünü, ama ne yazık ki İngilizce olarak yazının devamında bulabilirsiniz. Ama bakarsınız, bu durumlardaki kurtarıcım Oğuzhan yine hızır gibi yetişir imdadıma ve güzelce çevirir bu yazıyı da Türkçe’ye.. Hani olur ya, yapar belki, bu yazıyı okuyup beğenirse eğer.

Continue reading »