NTV Bilim’i anlamak

Önce NTV Bilim dergisinin Aralık 2010 ayına ait son sayısında yayınlanan şu kısa haber spotunu birlikte okuyalım:

Saklambaç Ustası

Massachusets Teknoloji Enstitütüsü biyologları az sayıdaki kanser hücresinin bağışıklık hücrelerinin olgunlaştığı timus bezine saklanarak kemoterapiden kaçtığını keşfetti. Timus içinde büyüme faktörleriyle yıkanan kanser hücreleri ilaçların etkisinden korunuyor. Çalışmayı yöneten Michael Hemann’a göre bu hücreler, nükseden kanserin sorumlusu. Şimdilik timus bezinde keşfedilen koruyucu etki, kemik iliğinde de bulunabilir. Araştırma sürüyor. http://tiny.cc/saklambac

Şimdi sizin de fikrinizi almak için soruyorum, bu yazıyı okuyan herhangi bir kişi bu yazıdan herhangi bir yarar sağladığını, doğru düzgün bir şeyler öğrenebildiğini iddia edebilir mi gerçekten?

Yoksa bir muhabirin ilgi çekeceğini ve insanlara “umut” aşılayacağını düşündüğü bir yabancı makaleyi biraz da özensizce tercüme etmesinden mi ibaret? Gelin, dilerseniz bu yazının üzerinden kısaca geçelim..

• Yazıda “az sayıdaki kanser hücresinin timus bezine saklanarak kemoterapiden kaçtığı” belirtiliyor. Ancak, bu az sayıdaki kanser hücresinin ne türü, ne de taşıdıkları özellikler gibi konularda hiçbir açıklamaya gerek duyulmamış. Muhtemelen böyle kısa bir yazıda okurun bunları merak etmeyeceğini düşünmüş olmalılar. Oysa, linkini verdikleri makalede bu bilgilere yer verilerek haberin havada kalmasının önüne kolayca geçilmiş.

• Yazı, “Timus içinde büyüme faktörleriyle yıkanan kanser hücreleri ilaçların etkisinden korunuyor.” cümlesiyle devam ediyor. Ben şahsen bu cümlenin ne demek istediğini anlamak için önce hangi dilde yazıldığını çözme gereği duyuyorum, Türkçe olduğuna kesin bir karar vermem oldukça uzun zamanımı alıyor. Aslına bakarsanız, bu cümle (kendisi de çok uzun olmayan) orijinal yazıdaki bir cümlenin birebir tercümesi, ama küçük bir farkla, orijinal makalede sözü edilen faktörler ile ne kastedildiği, “faktörlerle yıkanmak” ifadesinin ne anlamda kullanıldığı net bir şekilde açıklanmış.

• Son olarak, “timus bezi” gibi konunun uzmanları dışında ne olduğu pek bilinmeyen bir organ için kısa bir tanıtım cümlesine yer verilseydi, daha olgun bir haber yazısı olacağı da herhalde herkesin hemfikir olacağı bir konu.

Sonuçta, ülkenin en çok satan ve en popüler bilim dergisi olan, bir de bunun üstüne “ciddi” bir bilim dergisi olmak iddiasındaki NTV Bilim’de yer alan bu özensizlikler, söz konusu olan her ne kadar küçük bir haber bile olsa, dergi için eksi puan olarak yazılmadan geçilemiyor.

Bu yazıya benzeyen diğer bazı yazılar:

1. Türk basınında beyin ve bilim – 2
2. Dünyanın en acayip adamını anlamak…
3. Beyin ve insan davranışları üzerinde Türk basınından beklenmedik ilgi