Maharetli genler üzerine büyüleyici masallar

The Guardian‘ın web sitesinde yeni yayınlanan bir yazı, bir psikolojik özelliğin sebebi olarak, bir ya da bir kaç genin gösterildiği ve son zamanlarda pek sık rastladığımız haberlerin neden oldukça yanıltıcı olabildikleri konusunda güzel ve bence gayet yerinde saptamalar içeriyor.

Biliyorsunuz, bugünlerde ”Dehanın geni bulundu!” gibi başlıklara gazete ve dergilerde rastlamadığımız gün yok gibi. Elbette bu cümledeki “deha”nın yerine iyimserlik, disleksi, otizm, depresyona eğilimli olmak gibi pek çok başka insani durumu koymak da keza gayet mümkün… İnanmayanlar, isterlerse bu linke, buna ya da şuna bir göz atabilirler.

Makalede, bu konuda süren bilimsel çalışmaların haberlerdeki yansımalarında genetik ve çevresel etkilerin birbirinden nasıl tam olarak ayrılmadığı, bu yüzden de genetik mirasın bir insanın kişilik, düşünme ve davranış özellikleri ile bağdaştırılmasına yönelik popüler ilginin gün geçtikçe nasıl arttığı gayet açık ve net olarak anlatılmış.

Kısa bir bölümü aşağıda aktarıyorum:

Son genetik keşifler hakkında sürekli duyduğumuz bu hikayelerin sonuçları nedir? Verilen temel mesaj, tek tek genlerin insani özellikler üzerindeki etkilerinden iyice haberdar olmamız gerektiği elbette. Oysa ki, bu haberlerin dayandığı temel iddia olan, tek bir genin müzik yeteneğinin, iyimserliğin ya da zekanın belirleyici unsuru olabileceği fikri açıkça yanlıştır. Genetik ile bu tür özellikler arasında güvenilir olabilecek bazı bağlantıların bulunduğu bazı durumlar dahi, okuldaki biyoloji dersinde öğrendiğimiz temel etkileyici unsurların yerini tutamaz.

Ayrıca unutmamak gerekir ki, davranış özellikleri üzerinde genetik mirasın tüm etkisini ölçmek için yapılan ve bu yüzden ikizlerin denek olarak kullanıldığı bilimsel araştırmaların sonuçları, genlerin birer birer incelendiği moleküler çalışmalara göre genellikle çok farklı çıkmaktadır.

Ama siz yine de enseyi karartmayın. Zira, ikizler üzerinde yapılan çalışmaların hepsinin sonucu bu kadar da ürkütücü değil bence.

Bu yazıya benzeyen diğer bazı yazılar:

1. Popüler olma ve genetik yapının insan davranışları üzerindeki etkileri
2. Dini inanç eğilimleri ve deneyimler, beynin sosyal bölgeleri ile bağlantılı
3. Yaratıcılığı tanımlamak
4. Zeki insanlar seçimlerini nasıl yaparlar?
5. Antidepresan ilaçlar, önemli kişilik değişiklikleri ile bağlantılı olabilir.
6. Her gün yaşadıklarını o gece unutan kadının vakası
7. Beyin ve insan davranışları üzerinde Türk basınından beklenmedik ilgi
8. Beynin çözülemeyen gerçek gizemleri – 3. Bölüm
9. Bazı sosyal yetenekler genetik kökenli olabilir(miş).
10. Beynin çözülemeyen gerçek gizemleri – 1. Bölüm
11. Konumumuz budur.
12. Güçlü sosyal bağlara sahip kişiler daha uzun yaşıyorlar.